🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:40:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चोद्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचोद्यःचोद्यौचोद्याः
द्वितीयाचोद्यम्चोद्यौचोद्यान्
तृतीयाचोद्येनचोद्याभ्याम्चोद्यैः
चतुर्थीचोद्यायचोद्याभ्याम्चोद्येभ्यः
पञ्चमीचोद्यात् / चोद्याद्चोद्याभ्याम्चोद्येभ्यः
षष्ठीचोद्यस्यचोद्ययोःचोद्यानाम्
सप्तमीचोद्येचोद्ययोःचोद्येषु
सम्बोधनहे चोद्यहे चोद्यौहे चोद्याः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: आक्षेप, अभियोग
English: to be impelled or incited, MBh. v, 1404 and 4600

📚 अमरकोश में:
• आपत्ति/प्रश्न (१.६.१७) — पर्याय: आक्षेप, अभियोग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चोद्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचोद्यम्चोद्येचोद्यानि
द्वितीयाचोद्यम्चोद्येचोद्यानि
तृतीयाचोद्येनचोद्याभ्याम्चोद्यैः
चतुर्थीचोद्यायचोद्याभ्याम्चोद्येभ्यः
पञ्चमीचोद्यात् / चोद्याद्चोद्याभ्याम्चोद्येभ्यः
षष्ठीचोद्यस्यचोद्ययोःचोद्यानाम्
सप्तमीचोद्येचोद्ययोःचोद्येषु
सम्बोधनहे चोद्यहे चोद्येहे चोद्यानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: आक्षेप, अभियोग
English: to be impelled or incited, MBh. v, 1404 and 4600

📚 अमरकोश में:
• आपत्ति/प्रश्न (१.६.१७) — पर्याय: आक्षेप, अभियोग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें