🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:51:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चौक्ष्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचौक्ष्यःचौक्ष्यौचौक्ष्याः
द्वितीयाचौक्ष्यम्चौक्ष्यौचौक्ष्यान्
तृतीयाचौक्ष्येणचौक्ष्याभ्याम्चौक्ष्यैः
चतुर्थीचौक्ष्यायचौक्ष्याभ्याम्चौक्ष्येभ्यः
पञ्चमीचौक्ष्यात् / चौक्ष्याद्चौक्ष्याभ्याम्चौक्ष्येभ्यः
षष्ठीचौक्ष्यस्यचौक्ष्ययोःचौक्ष्याणाम्
सप्तमीचौक्ष्येचौक्ष्ययोःचौक्ष्येषु
सम्बोधनहे चौक्ष्यहे चौक्ष्यौहे चौक्ष्याः

अर्थ: —
English: clean, MBh. xii; Suśr. ii, 12, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चौक्ष्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचौक्ष्यम्चौक्ष्येचौक्ष्याणि
द्वितीयाचौक्ष्यम्चौक्ष्येचौक्ष्याणि
तृतीयाचौक्ष्येणचौक्ष्याभ्याम्चौक्ष्यैः
चतुर्थीचौक्ष्यायचौक्ष्याभ्याम्चौक्ष्येभ्यः
पञ्चमीचौक्ष्यात् / चौक्ष्याद्चौक्ष्याभ्याम्चौक्ष्येभ्यः
षष्ठीचौक्ष्यस्यचौक्ष्ययोःचौक्ष्याणाम्
सप्तमीचौक्ष्येचौक्ष्ययोःचौक्ष्येषु
सम्बोधनहे चौक्ष्यहे चौक्ष्येहे चौक्ष्याणि

अर्थ: —
English: clean, MBh. xii; Suśr. ii, 12, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें