🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:54:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

च्यवन (नपुंसकलिङ्ग)

चलना-फिरना, गति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाच्यवनम्च्यवनेच्यवनानि
द्वितीयाच्यवनम्च्यवनेच्यवनानि
तृतीयाच्यवनेनच्यवनाभ्याम्च्यवनैः
चतुर्थीच्यवनायच्यवनाभ्याम्च्यवनेभ्यः
पञ्चमीच्यवनात् / च्यवनाद्च्यवनाभ्याम्च्यवनेभ्यः
षष्ठीच्यवनस्यच्यवनयोःच्यवनानाम्
सप्तमीच्यवनेच्यवनयोःच्यवनेषु
सम्बोधनहे च्यवनहे च्यवनेहे च्यवनानि

अर्थ: चलना-फिरना, गति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

च्यवन (पुंलिङ्ग)

एक ऋषि का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाच्यवनःच्यवनौच्यवनाः
द्वितीयाच्यवनम्च्यवनौच्यवनान्
तृतीयाच्यवनेनच्यवनाभ्याम्च्यवनैः
चतुर्थीच्यवनायच्यवनाभ्याम्च्यवनेभ्यः
पञ्चमीच्यवनात् / च्यवनाद्च्यवनाभ्याम्च्यवनेभ्यः
षष्ठीच्यवनस्यच्यवनयोःच्यवनानाम्
सप्तमीच्यवनेच्यवनयोःच्यवनेषु
सम्बोधनहे च्यवनहे च्यवनौहे च्यवनाः

अर्थ: एक ऋषि का नाम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें