🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:59:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

च्युत (पुंलिङ्ग)

च्यु - क्त, च्युत् - क वा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाच्युतःच्युतौच्युताः
द्वितीयाच्युतम्च्युतौच्युतान्
तृतीयाच्युतेनच्युताभ्याम्च्युतैः
चतुर्थीच्युतायच्युताभ्याम्च्युतेभ्यः
पञ्चमीच्युतात् / च्युताद्च्युताभ्याम्च्युतेभ्यः
षष्ठीच्युतस्यच्युतयोःच्युतानाम्
सप्तमीच्युतेच्युतयोःच्युतेषु
सम्बोधनहे च्युतहे च्युतौहे च्युताः

अर्थ: च्यु - क्त, च्युत् - क वा
संस्कृत: पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, पन्न

📚 अमरकोश में:
• गिरा हुआ (३.१.१०३) — पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, पन्न, गलित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

च्युत (नपुंसकलिङ्ग)

च्यु - क्त, च्युत् - क वा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाच्युतम्च्युतेच्युतानि
द्वितीयाच्युतम्च्युतेच्युतानि
तृतीयाच्युतेनच्युताभ्याम्च्युतैः
चतुर्थीच्युतायच्युताभ्याम्च्युतेभ्यः
पञ्चमीच्युतात् / च्युताद्च्युताभ्याम्च्युतेभ्यः
षष्ठीच्युतस्यच्युतयोःच्युतानाम्
सप्तमीच्युतेच्युतयोःच्युतेषु
सम्बोधनहे च्युतहे च्युतेहे च्युतानि

अर्थ: च्यु - क्त, च्युत् - क वा
संस्कृत: पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, पन्न

📚 अमरकोश में:
• गिरा हुआ (३.१.१०३) — पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, स्कन्न, पन्न, गलित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें