🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:29:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छगलाण्ड (नपुंसकलिङ्ग)

छगल (छो -कल, गुक) + अण्ड (अण्डकोष)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछगलाण्डम्छगलाण्डेछगलाण्डानि
द्वितीयाछगलाण्डम्छगलाण्डेछगलाण्डानि
तृतीयाछगलाण्डेनछगलाण्डाभ्याम्छगलाण्डैः
चतुर्थीछगलाण्डायछगलाण्डाभ्याम्छगलाण्डेभ्यः
पञ्चमीछगलाण्डात् / छगलाण्डाद्छगलाण्डाभ्याम्छगलाण्डेभ्यः
षष्ठीछगलाण्डस्यछगलाण्डयोःछगलाण्डानाम्
सप्तमीछगलाण्डेछगलाण्डयोःछगलाण्डेषु
सम्बोधनहे छगलाण्डहे छगलाण्डेहे छगलाण्डानि

अर्थ: छगल (छो -कल, गुक) + अण्ड (अण्डकोष)
English: ‘goat-testicle’, N. of a Tīrtha, MatsyaP. xiii (v.l. छाग्°)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें