🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:31:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छत्रक (पुंलिङ्ग)

शिव कि पुजा के लिए मन्दिर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछत्रकःछत्रकौछत्रकाः
द्वितीयाछत्रकम्छत्रकौछत्रकान्
तृतीयाछत्रकेणछत्रकाभ्याम्छत्रकैः
चतुर्थीछत्रकायछत्रकाभ्याम्छत्रकेभ्यः
पञ्चमीछत्रकात् / छत्रकाद्छत्रकाभ्याम्छत्रकेभ्यः
षष्ठीछत्रकस्यछत्रकयोःछत्रकाणाम्
सप्तमीछत्रकेछत्रकयोःछत्रकेषु
सम्बोधनहे छत्रकहे छत्रकौहे छत्रकाः

अर्थ: शिव कि पुजा के लिए मन्दिर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

छत्रक (नपुंसकलिङ्ग)

कुकुरमुत्ता, खुम्भी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछत्रकम्छत्रकेछत्रकाणि
द्वितीयाछत्रकम्छत्रकेछत्रकाणि
तृतीयाछत्रकेणछत्रकाभ्याम्छत्रकैः
चतुर्थीछत्रकायछत्रकाभ्याम्छत्रकेभ्यः
पञ्चमीछत्रकात् / छत्रकाद्छत्रकाभ्याम्छत्रकेभ्यः
षष्ठीछत्रकस्यछत्रकयोःछत्रकाणाम्
सप्तमीछत्रकेछत्रकयोःछत्रकेषु
सम्बोधनहे छत्रकहे छत्रकेहे छत्रकाणि

अर्थ: कुकुरमुत्ता, खुम्भी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें