🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:12:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छत्राकी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप छत्राकी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछत्राकीछत्राक्यौछत्राक्यः
द्वितीयाछत्राकीम्छत्राक्यौछत्राकीः
तृतीयाछत्राक्याछत्राकीभ्याम्छत्राकीभिः
चतुर्थीछत्राक्यैछत्राकीभ्याम्छत्राकीभ्यः
पञ्चमीछत्राक्याःछत्राकीभ्याम्छत्राकीभ्यः
षष्ठीछत्राक्याःछत्राक्योःछत्राकीणाम्
सप्तमीछत्राक्याम्छत्राक्योःछत्राकीषु
सम्बोधनहे छत्राकिहे छत्राक्यौहे छत्राक्यः

अर्थ: —
संस्कृत: रास्ना · पर्याय: नाकुली, सुरसा, रास्ना, सुगन्धा, गन्धनाकुली

📚 अमरकोश में:
• रास्ना के और नाम (२.४.११५) — पर्याय: नकुलेष्टा, भुजंगाक्षी, सुवहा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें