🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:19:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छदि (स्त्रीलिङ्ग)

छद्-कि, इस् वा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछदिःछदीछदयः
द्वितीयाछदिम्छदीछदीः
तृतीयाछद्याछदिभ्याम्छदिभिः
चतुर्थीछदये / छद्यैछदिभ्याम्छदिभ्यः
पञ्चमीछदेः / छद्याःछदिभ्याम्छदिभ्यः
षष्ठीछदेः / छद्याःछद्योःछदीनाम्
सप्तमीछदौ / छद्याम्छद्योःछदिषु
सम्बोधनहे छदेहे छदीहे छदयः

अर्थ: छद्-कि, इस् वा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

छदि (पुंलिङ्ग)

छद्-कि, इस् वा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछदिःछदीछदयः
द्वितीयाछदिम्छदीछदीन्
तृतीयाछदिनाछदिभ्याम्छदिभिः
चतुर्थीछदयेछदिभ्याम्छदिभ्यः
पञ्चमीछदेःछदिभ्याम्छदिभ्यः
षष्ठीछदेःछद्योःछदीनाम्
सप्तमीछदौछद्योःछदिषु
सम्बोधनहे छदेहे छदीहे छदयः

अर्थ: छद्-कि, इस् वा
English: ifc. covering, BhP. vii, 14, 13

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

छदि (नपुंसकलिङ्ग)

छद्-कि, इस् वा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछदिछदिनीछदीनि
द्वितीयाछदिछदिनीछदीनि
तृतीयाछदिनाछदिभ्याम्छदिभिः
चतुर्थीछदिने / छदयेछदिभ्याम्छदिभ्यः
पञ्चमीछदिनः / छदेःछदिभ्याम्छदिभ्यः
षष्ठीछदिनः / छदेःछदिनोः / छद्योःछदीनाम्
सप्तमीछदिनि / छदौछदिनोः / छद्योःछदिषु
सम्बोधनहे छदि / हे छदेहे छदिनीहे छदीनि

अर्थ: छद्-कि, इस् वा
English: ifc. covering, BhP. vii, 14, 13

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें