🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:37:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छर्दि (स्त्रीलिङ्ग)

छर्द्-कन्-टाप्, छर्द् इति वा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछर्दिःछर्दीछर्दयः
द्वितीयाछर्दिम्छर्दीछर्दीः
तृतीयाछर्द्याछर्दिभ्याम्छर्दिभिः
चतुर्थीछर्दये / छर्द्यैछर्दिभ्याम्छर्दिभ्यः
पञ्चमीछर्देः / छर्द्याःछर्दिभ्याम्छर्दिभ्यः
षष्ठीछर्देः / छर्द्याःछर्द्योःछर्दीनाम्
सप्तमीछर्दौ / छर्द्याम्छर्द्योःछर्दिषु
सम्बोधनहे छर्देहे छर्दीहे छर्दयः

अर्थ: छर्द्-कन्-टाप्, छर्द् इति वा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें