🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:55:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छादक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछादकःछादकौछादकाः
द्वितीयाछादकम्छादकौछादकान्
तृतीयाछादकेनछादकाभ्याम्छादकैः
चतुर्थीछादकायछादकाभ्याम्छादकेभ्यः
पञ्चमीछादकात् / छादकाद्छादकाभ्याम्छादकेभ्यः
षष्ठीछादकस्यछादकयोःछादकानाम्
सप्तमीछादकेछादकयोःछादकेषु
सम्बोधनहे छादकहे छादकौहे छादकाः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

छादक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछादकम्छादकेछादकानि
द्वितीयाछादकम्छादकेछादकानि / छादानि
तृतीयाछादकेन / छाद्नाछादकाभ्याम् / छादभ्याम्छादकैः / छादभिः
चतुर्थीछादकाय / छाद्नेछादकाभ्याम् / छादभ्याम्छादकेभ्यः / छादभ्यः
पञ्चमीछादकात् / छादकाद् / छाद्नःछादकाभ्याम् / छादभ्याम्छादकेभ्यः / छादभ्यः
षष्ठीछादकस्य / छाद्नःछादकयोः / छाद्नोःछादकानाम् / छाद्नाम्
सप्तमीछादके / छादनि / छाद्निछादकयोः / छाद्नोःछादकेषु / छादसु
सम्बोधनहे छादकहे छादकेहे छादकानि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें