🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:13:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छायावत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछायावान्छायावन्तौछायावन्तः
द्वितीयाछायावन्तम्छायावन्तौछायावतः
तृतीयाछायावताछायावद्भ्याम्छायावद्भिः
चतुर्थीछायावतेछायावद्भ्याम्छायावद्भ्यः
पञ्चमीछायावतःछायावद्भ्याम्छायावद्भ्यः
षष्ठीछायावतःछायावतोःछायावताम्
सप्तमीछायावतिछायावतोःछायावत्सु
सम्बोधनहे छायावन्हे छायावन्तौहे छायावन्तः

अर्थ: —
English: umbrageous, R. ii, 94, 10; vii, 54, 11.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

छायावत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछायावत् / छायावद्छायावतीछायावन्ति
द्वितीयाछायावत् / छायावद्छायावतीछायावन्ति
तृतीयाछायावताछायावद्भ्याम्छायावद्भिः
चतुर्थीछायावतेछायावद्भ्याम्छायावद्भ्यः
पञ्चमीछायावतःछायावद्भ्याम्छायावद्भ्यः
षष्ठीछायावतःछायावतोःछायावताम्
सप्तमीछायावतिछायावतोःछायावत्सु
सम्बोधनहे छायावत् / हे छायावद्हे छायावतीहे छायावन्ति

अर्थ: —
English: umbrageous, R. ii, 94, 10; vii, 54, 11.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें