🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:20:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छिक्कार (पुंलिङ्ग)

छिक्का (छींकना, छींक) + आर (पीतल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछिक्कारःछिक्कारौछिक्काराः
द्वितीयाछिक्कारम्छिक्कारौछिक्कारान्
तृतीयाछिक्कारेणछिक्काराभ्याम्छिक्कारैः
चतुर्थीछिक्कारायछिक्काराभ्याम्छिक्कारेभ्यः
पञ्चमीछिक्कारात् / छिक्काराद्छिक्काराभ्याम्छिक्कारेभ्यः
षष्ठीछिक्कारस्यछिक्कारयोःछिक्काराणाम्
सप्तमीछिक्कारेछिक्कारयोःछिक्कारेषु
सम्बोधनहे छिक्कारहे छिक्कारौहे छिक्काराः

अर्थ: छिक्का (छींकना, छींक) + आर (पीतल)
English: a kind of antelope, Dhanv. vi, 69.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬