🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:15:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छिदक (नपुंसकलिङ्ग)

इन्द्र का वज्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछिदकम्छिदकेछिदकानि
द्वितीयाछिदकम्छिदकेछिदकानि / छिदानि
तृतीयाछिदकेन / छिद्नाछिदकाभ्याम् / छिदभ्याम्छिदकैः / छिदभिः
चतुर्थीछिदकाय / छिद्नेछिदकाभ्याम् / छिदभ्याम्छिदकेभ्यः / छिदभ्यः
पञ्चमीछिदकात् / छिदकाद् / छिद्नःछिदकाभ्याम् / छिदभ्याम्छिदकेभ्यः / छिदभ्यः
षष्ठीछिदकस्य / छिद्नःछिदकयोः / छिद्नोःछिदकानाम् / छिद्नाम्
सप्तमीछिदके / छिदनि / छिद्निछिदकयोः / छिद्नोःछिदकेषु / छिदसु
सम्बोधनहे छिदकहे छिदकेहे छिदकानि

अर्थ: इन्द्र का वज्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

छिदक (पुंलिङ्ग)

इन्द्र का वज्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछिदकःछिदकौछिदकाः
द्वितीयाछिदकम्छिदकौछिदकान्
तृतीयाछिदकेनछिदकाभ्याम्छिदकैः
चतुर्थीछिदकायछिदकाभ्याम्छिदकेभ्यः
पञ्चमीछिदकात् / छिदकाद्छिदकाभ्याम्छिदकेभ्यः
षष्ठीछिदकस्यछिदकयोःछिदकानाम्
सप्तमीछिदकेछिदकयोःछिदकेषु
सम्बोधनहे छिदकहे छिदकौहे छिदकाः

अर्थ: इन्द्र का वज्र
English: ‘thunderbolt’ or ‘diamond’ (cf. Rājat. iv, 51), L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें