🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:01:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

छिद्रता (स्त्रीलिङ्ग)

छिद् (काटने वाला, विभख्त होने वाला) + रता (प्रसन्न या खुश, स्नेहशील)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाछिद्रताछिद्रतेछिद्रताः
द्वितीयाछिद्रताम्छिद्रतेछिद्रताः
तृतीयाछिद्रतयाछिद्रताभ्याम्छिद्रताभिः
चतुर्थीछिद्रतायैछिद्रताभ्याम्छिद्रताभ्यः
पञ्चमीछिद्रतायाःछिद्रताभ्याम्छिद्रताभ्यः
षष्ठीछिद्रतायाःछिद्रतयोःछिद्रतानाम्
सप्तमीछिद्रतायाम्छिद्रतयोःछिद्रतासु
सम्बोधनहे छिद्रतेहे छिद्रतेहे छिद्रताः

अर्थ: छिद् (काटने वाला, विभख्त होने वाला) + रता (प्रसन्न या खुश, स्नेहशील)
English: ‘perforatedness’, the (air's, आकाशस्य) being pervaded by everything, MBh. xii, 9137.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें