🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:52:54 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जघनार्ध (पुंलिङ्ग)

जघन (पुट्ठा, कुल्हा) + अर्ध (हिस्सा, अंश)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजघनार्धःजघनार्धौजघनार्धाः
द्वितीयाजघनार्धम्जघनार्धौजघनार्धान्
तृतीयाजघनार्धेनजघनार्धाभ्याम्जघनार्धैः
चतुर्थीजघनार्धायजघनार्धाभ्याम्जघनार्धेभ्यः
पञ्चमीजघनार्धात् / जघनार्धाद्जघनार्धाभ्याम्जघनार्धेभ्यः
षष्ठीजघनार्धस्यजघनार्धयोःजघनार्धानाम्
सप्तमीजघनार्धेजघनार्धयोःजघनार्धेषु
सम्बोधनहे जघनार्धहे जघनार्धौहे जघनार्धाः

अर्थ: जघन (पुट्ठा, कुल्हा) + अर्ध (हिस्सा, अंश)
English: the hinder part, TS. ii, vi; AitBr. iii, 47; ŚBr. i, iii, viii, x

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें