🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:14:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जघन्य (पुंलिङ्ग)

सबसे पिछला, अन्तिम

🔎 आपका लिखा रूप जघन्ये = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजघन्यःजघन्यौजघन्याः
द्वितीयाजघन्यम्जघन्यौजघन्यान्
तृतीयाजघन्येनजघन्याभ्याम्जघन्यैः
चतुर्थीजघन्यायजघन्याभ्याम्जघन्येभ्यः
पञ्चमीजघन्यात् / जघन्याद्जघन्याभ्याम्जघन्येभ्यः
षष्ठीजघन्यस्यजघन्ययोःजघन्यानाम्
सप्तमीजघन्येजघन्ययोःजघन्येषु
सम्बोधनहे जघन्यहे जघन्यौहे जघन्याः

अर्थ: सबसे पिछला, अन्तिम
संस्कृत: पर्याय: अन्त, चरम, अन्त्य, पाश्चात्य, पश्चिम

📚 अमरकोश में:
• अन्तिम (३.१.८०) — पर्याय: अन्त, चरम, अन्त्य, पाश्चात्य, पश्चिम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जघन्य (नपुंसकलिङ्ग)

सबसे पिछला, अन्तिम

🔎 आपका लिखा रूप जघन्ये = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजघन्यम्जघन्येजघन्यानि
द्वितीयाजघन्यम्जघन्येजघन्यानि
तृतीयाजघन्येनजघन्याभ्याम्जघन्यैः
चतुर्थीजघन्यायजघन्याभ्याम्जघन्येभ्यः
पञ्चमीजघन्यात् / जघन्याद्जघन्याभ्याम्जघन्येभ्यः
षष्ठीजघन्यस्यजघन्ययोःजघन्यानाम्
सप्तमीजघन्येजघन्ययोःजघन्येषु
सम्बोधनहे जघन्यहे जघन्येहे जघन्यानि

अर्थ: सबसे पिछला, अन्तिम
संस्कृत: पर्याय: अन्त, चरम, अन्त्य, पाश्चात्य, पश्चिम

📚 अमरकोश में:
• अन्तिम (३.१.८०) — पर्याय: अन्त, चरम, अन्त्य, पाश्चात्य, पश्चिम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें