🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:27:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जनकत्व (नपुंसकलिङ्ग)

जनक (जन्म देने वाला, पैदा करने वाला) + त्व (भिन्न)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजनकत्वम्जनकत्वेजनकत्वानि
द्वितीयाजनकत्वम्जनकत्वेजनकत्वानि
तृतीयाजनकत्वेनजनकत्वाभ्याम्जनकत्वैः
चतुर्थीजनकत्वायजनकत्वाभ्याम्जनकत्वेभ्यः
पञ्चमीजनकत्वात् / जनकत्वाद्जनकत्वाभ्याम्जनकत्वेभ्यः
षष्ठीजनकत्वस्यजनकत्वयोःजनकत्वानाम्
सप्तमीजनकत्वेजनकत्वयोःजनकत्वेषु
सम्बोधनहे जनकत्वहे जनकत्वेहे जनकत्वानि

अर्थ: जनक (जन्म देने वाला, पैदा करने वाला) + त्व (भिन्न)
English: generativeness, Sarvad. ii, 63

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें