🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:48:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जनश्रुत (पुंलिङ्ग)

विख्यात, प्रसिद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजनश्रुतःजनश्रुतौजनश्रुताः
द्वितीयाजनश्रुतम्जनश्रुतौजनश्रुतान्
तृतीयाजनश्रुतेनजनश्रुताभ्याम्जनश्रुतैः
चतुर्थीजनश्रुतायजनश्रुताभ्याम्जनश्रुतेभ्यः
पञ्चमीजनश्रुतात् / जनश्रुताद्जनश्रुताभ्याम्जनश्रुतेभ्यः
षष्ठीजनश्रुतस्यजनश्रुतयोःजनश्रुतानाम्
सप्तमीजनश्रुतेजनश्रुतयोःजनश्रुतेषु
सम्बोधनहे जनश्रुतहे जनश्रुतौहे जनश्रुताः

अर्थ: विख्यात, प्रसिद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जनश्रुत (नपुंसकलिङ्ग)

विख्यात, प्रसिद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजनश्रुतम्जनश्रुतेजनश्रुतानि
द्वितीयाजनश्रुतम्जनश्रुतेजनश्रुतानि
तृतीयाजनश्रुतेनजनश्रुताभ्याम्जनश्रुतैः
चतुर्थीजनश्रुतायजनश्रुताभ्याम्जनश्रुतेभ्यः
पञ्चमीजनश्रुतात् / जनश्रुताद्जनश्रुताभ्याम्जनश्रुतेभ्यः
षष्ठीजनश्रुतस्यजनश्रुतयोःजनश्रुतानाम्
सप्तमीजनश्रुतेजनश्रुतयोःजनश्रुतेषु
सम्बोधनहे जनश्रुतहे जनश्रुतेहे जनश्रुतानि

अर्थ: विख्यात, प्रसिद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬