🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:17:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जनी (स्त्रीलिङ्ग)

जन्म,सृजन,उत्पादन,

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजनीजन्यौजन्यः
द्वितीयाजनीम्जन्यौजनीः
तृतीयाजन्याजनीभ्याम्जनीभिः
चतुर्थीजन्यैजनीभ्याम्जनीभ्यः
पञ्चमीजन्याःजनीभ्याम्जनीभ्यः
षष्ठीजन्याःजन्योःजनीनाम्
सप्तमीजन्याम्जन्योःजनीषु
सम्बोधनहे जनिहे जन्यौहे जन्यः

अर्थ: जन्म,सृजन,उत्पादन,
संस्कृत: पर्याय: जतूका, रजनी, जतुकृत्, चक्रवर्तिनी, संस्पर्शा

📚 अमरकोश में:
• चक्रवर्तिनी (लाख-लता) के नाम (२.४.१५३) — पर्याय: जतूका, रजनी, जतुकृत्, चक्रवर्तिनी
• बहू (पुत्र की पत्नी) (२.६.९) — पर्याय: स्नुषा, वधू

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें