🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:57:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जनेश्वर (पुंलिङ्ग)

राजा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजनेश्वरःजनेश्वरौजनेश्वराः
द्वितीयाजनेश्वरम्जनेश्वरौजनेश्वरान्
तृतीयाजनेश्वरेणजनेश्वराभ्याम्जनेश्वरैः
चतुर्थीजनेश्वरायजनेश्वराभ्याम्जनेश्वरेभ्यः
पञ्चमीजनेश्वरात् / जनेश्वराद्जनेश्वराभ्याम्जनेश्वरेभ्यः
षष्ठीजनेश्वरस्यजनेश्वरयोःजनेश्वराणाम्
सप्तमीजनेश्वरेजनेश्वरयोःजनेश्वरेषु
सम्बोधनहे जनेश्वरहे जनेश्वरौहे जनेश्वराः

अर्थ: राजा
संस्कृत: पर्याय: कुबेर, त्र्यम्बकसख, यक्षराज्, गुह्यकेश्वर, मनुष्यधर्मन्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬