🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:58:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जरिन् (पुंलिङ्ग)

बूढ़ा, वयोवृद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजरीजरिणौजरिणः
द्वितीयाजरिणम्जरिणौजरिणः
तृतीयाजरिणाजरिभ्याम्जरिभिः
चतुर्थीजरिणेजरिभ्याम्जरिभ्यः
पञ्चमीजरिणःजरिभ्याम्जरिभ्यः
षष्ठीजरिणःजरिणोःजरिणाम्
सप्तमीजरिणिजरिणोःजरिषु
सम्बोधनहे जरिन्हे जरिणौहे जरिणः

अर्थ: बूढ़ा, वयोवृद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जरिन् (स्त्रीलिङ्ग)

बूढ़ा, वयोवृद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजरीजरिनौजरिनः
द्वितीयाजरिनम्जरिनौजरिनः
तृतीयाजरिनाजरिभ्याम्जरिभिः
चतुर्थीजरिनेजरिभ्याम्जरिभ्यः
पञ्चमीजरिनःजरिभ्याम्जरिभ्यः
षष्ठीजरिनःजरिनोःजरिनाम्
सप्तमीजरिनिजरिनोःजरिषु
सम्बोधनहे जरिन्हे जरिनौहे जरिनः

अर्थ: बूढ़ा, वयोवृद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जरिन् (नपुंसकलिङ्ग)

बूढ़ा, वयोवृद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजरिजरिणीजरीणि
द्वितीयाजरिजरिणीजरीणि
तृतीयाजरिणाजरिभ्याम्जरिभिः
चतुर्थीजरिणेजरिभ्याम्जरिभ्यः
पञ्चमीजरिणःजरिभ्याम्जरिभ्यः
षष्ठीजरिणःजरिणोःजरिणाम्
सप्तमीजरिणिजरिणोःजरिषु
सम्बोधनहे जरिन् / हे जरिहे जरिणीहे जरीणि

अर्थ: बूढ़ा, वयोवृद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें