🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:45:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जलत्रास (पुंलिङ्ग)

जलातङ्क रोग, पागल कुत्ते के काटने से हड़कायापन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजलत्रासःजलत्रासौजलत्रासाः
द्वितीयाजलत्रासम्जलत्रासौजलत्रासान्
तृतीयाजलत्रासेनजलत्रासाभ्याम्जलत्रासैः
चतुर्थीजलत्रासायजलत्रासाभ्याम्जलत्रासेभ्यः
पञ्चमीजलत्रासात् / जलत्रासाद्जलत्रासाभ्याम्जलत्रासेभ्यः
षष्ठीजलत्रासस्यजलत्रासयोःजलत्रासानाम्
सप्तमीजलत्रासेजलत्रासयोःजलत्रासेषु
सम्बोधनहे जलत्रासहे जलत्रासौहे जलत्रासाः

अर्थ: जलातङ्क रोग, पागल कुत्ते के काटने से हड़कायापन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬