🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:38:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जलदात्यय (पुंलिङ्ग)

जलद (बादल) + अत्यय (चला जाना, बीत जाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजलदात्ययःजलदात्ययौजलदात्ययाः
द्वितीयाजलदात्ययम्जलदात्ययौजलदात्ययान्
तृतीयाजलदात्ययेनजलदात्ययाभ्याम्जलदात्ययैः
चतुर्थीजलदात्ययायजलदात्ययाभ्याम्जलदात्ययेभ्यः
पञ्चमीजलदात्ययात् / जलदात्ययाद्जलदात्ययाभ्याम्जलदात्ययेभ्यः
षष्ठीजलदात्ययस्यजलदात्यययोःजलदात्ययानाम्
सप्तमीजलदात्ययेजलदात्यययोःजलदात्ययेषु
सम्बोधनहे जलदात्ययहे जलदात्ययौहे जलदात्ययाः

अर्थ: जलद (बादल) + अत्यय (चला जाना, बीत जाना)
English: = °द-क्षय, Car. vii, 7, 55

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें