🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:55:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जलव्याल (पुंलिङ्ग)

पनियल साँप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजलव्यालःजलव्यालौजलव्यालाः
द्वितीयाजलव्यालम्जलव्यालौजलव्यालान्
तृतीयाजलव्यालेनजलव्यालाभ्याम्जलव्यालैः
चतुर्थीजलव्यालायजलव्यालाभ्याम्जलव्यालेभ्यः
पञ्चमीजलव्यालात् / जलव्यालाद्जलव्यालाभ्याम्जलव्यालेभ्यः
षष्ठीजलव्यालस्यजलव्यालयोःजलव्यालानाम्
सप्तमीजलव्यालेजलव्यालयोःजलव्यालेषु
सम्बोधनहे जलव्यालहे जलव्यालौहे जलव्यालाः

अर्थ: पनियल साँप
संस्कृत: पर्याय: अलगर्द

📚 अमरकोश में:
• पानी का साँप (१.८.५) — पर्याय: अलगर्द

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें