🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:48:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जलाण्डक (नपुंसकलिङ्ग)

जल (स्फूर्तिहीन, ठण्डा) + अण्डक (कन् छोट अंडा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजलाण्डकम्जलाण्डकेजलाण्डकानि
द्वितीयाजलाण्डकम्जलाण्डकेजलाण्डकानि
तृतीयाजलाण्डकेनजलाण्डकाभ्याम्जलाण्डकैः
चतुर्थीजलाण्डकायजलाण्डकाभ्याम्जलाण्डकेभ्यः
पञ्चमीजलाण्डकात् / जलाण्डकाद्जलाण्डकाभ्याम्जलाण्डकेभ्यः
षष्ठीजलाण्डकस्यजलाण्डकयोःजलाण्डकानाम्
सप्तमीजलाण्डकेजलाण्डकयोःजलाण्डकेषु
सम्बोधनहे जलाण्डकहे जलाण्डकेहे जलाण्डकानि

अर्थ: जल (स्फूर्तिहीन, ठण्डा) + अण्डक (कन् छोट अंडा)
English: ‘water-eggs’, the fry of fish, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें