🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:19:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जल्पक (पुंलिङ्ग)

बातूनी, गप्पी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजल्पकःजल्पकौजल्पकाः
द्वितीयाजल्पकम्जल्पकौजल्पकान्
तृतीयाजल्पकेनजल्पकाभ्याम्जल्पकैः
चतुर्थीजल्पकायजल्पकाभ्याम्जल्पकेभ्यः
पञ्चमीजल्पकात् / जल्पकाद्जल्पकाभ्याम्जल्पकेभ्यः
षष्ठीजल्पकस्यजल्पकयोःजल्पकानाम्
सप्तमीजल्पकेजल्पकयोःजल्पकेषु
सम्बोधनहे जल्पकहे जल्पकौहे जल्पकाः

अर्थ: बातूनी, गप्पी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जल्पक (नपुंसकलिङ्ग)

बातूनी, गप्पी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजल्पकम्जल्पकेजल्पकानि
द्वितीयाजल्पकम्जल्पकेजल्पकानि
तृतीयाजल्पकेनजल्पकाभ्याम्जल्पकैः
चतुर्थीजल्पकायजल्पकाभ्याम्जल्पकेभ्यः
पञ्चमीजल्पकात् / जल्पकाद्जल्पकाभ्याम्जल्पकेभ्यः
षष्ठीजल्पकस्यजल्पकयोःजल्पकानाम्
सप्तमीजल्पकेजल्पकयोःजल्पकेषु
सम्बोधनहे जल्पकहे जल्पकेहे जल्पकानि

अर्थ: बातूनी, गप्पी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें