🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:39:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जल्पितृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजल्पिताजल्पितरौजल्पितरः
द्वितीयाजल्पितरम्जल्पितरौजल्पितॄन्
तृतीयाजल्पित्राजल्पितृभ्याम्जल्पितृभिः
चतुर्थीजल्पित्रेजल्पितृभ्याम्जल्पितृभ्यः
पञ्चमीजल्पितुःजल्पितृभ्याम्जल्पितृभ्यः
षष्ठीजल्पितुःजल्पित्रोःजल्पितॄणाम्
सप्तमीजल्पितरिजल्पित्रोःजल्पितृषु
सम्बोधनहे जल्पितःहे जल्पितरौहे जल्पितरः

अर्थ: —
English: ifc. See बहु-.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जल्पितृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजल्पितृजल्पितृणीजल्पितॄणि
द्वितीयाजल्पितृजल्पितृणीजल्पितॄणि
तृतीयाजल्पितृणा / जल्पित्राजल्पितृभ्याम्जल्पितृभिः
चतुर्थीजल्पितृणे / जल्पित्रेजल्पितृभ्याम्जल्पितृभ्यः
पञ्चमीजल्पितृणः / जल्पितुःजल्पितृभ्याम्जल्पितृभ्यः
षष्ठीजल्पितृणः / जल्पितुःजल्पितृणोः / जल्पित्रोःजल्पितॄणाम्
सप्तमीजल्पितृणि / जल्पितरिजल्पितृणोः / जल्पित्रोःजल्पितृषु
सम्बोधनहे जल्पितृ / हे जल्पितःहे जल्पितृणीहे जल्पितॄणि

अर्थ: —
English: ifc. See बहु-.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬