🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:43:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जाट्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजाट्यःजाट्यौजाट्याः
द्वितीयाजाट्यम्जाट्यौजाट्यान्
तृतीयाजाट्येनजाट्याभ्याम्जाट्यैः
चतुर्थीजाट्यायजाट्याभ्याम्जाट्येभ्यः
पञ्चमीजाट्यात् / जाट्याद्जाट्याभ्याम्जाट्येभ्यः
षष्ठीजाट्यस्यजाट्ययोःजाट्यानाम्
सप्तमीजाट्येजाट्ययोःजाट्येषु
सम्बोधनहे जाट्यहे जाट्यौहे जाट्याः

अर्थ: —
English: = जटा-वत् (Sch.), Nir. i, 14.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जाट्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजाट्यम्जाट्येजाट्यानि
द्वितीयाजाट्यम्जाट्येजाट्यानि
तृतीयाजाट्येनजाट्याभ्याम्जाट्यैः
चतुर्थीजाट्यायजाट्याभ्याम्जाट्येभ्यः
पञ्चमीजाट्यात् / जाट्याद्जाट्याभ्याम्जाट्येभ्यः
षष्ठीजाट्यस्यजाट्ययोःजाट्यानाम्
सप्तमीजाट्येजाट्ययोःजाट्येषु
सम्बोधनहे जाट्यहे जाट्येहे जाट्यानि

अर्थ: —
English: = जटा-वत् (Sch.), Nir. i, 14.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें