🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:52:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जातकर्मन् (नपुंसकलिङ्ग)

जात (भेद, प्रकार) + कर्मन् (कृत्य, कार्य)

🔎 आपका लिखा रूप जातकर्म = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजातकर्मजातकर्मणीजातकर्माणि
द्वितीयाजातकर्मजातकर्मणीजातकर्माणि
तृतीयाजातकर्मणाजातकर्मभ्याम्जातकर्मभिः
चतुर्थीजातकर्मणेजातकर्मभ्याम्जातकर्मभ्यः
पञ्चमीजातकर्मणःजातकर्मभ्याम्जातकर्मभ्यः
षष्ठीजातकर्मणःजातकर्मणोःजातकर्मणाम्
सप्तमीजातकर्मणिजातकर्मणोःजातकर्मसु
सम्बोधनहे जातकर्मन् / हे जातकर्महे जातकर्मणीहे जातकर्माणि

अर्थ: जात (भेद, प्रकार) + कर्मन् (कृत्य, कार्य)
English: a birth-ceremony (consisting in touching a newly-born child's tongue thrice with ghee after appropriate prayer

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें