🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:24:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जातनष्ट (पुंलिङ्ग)

जात (भेद, प्रकार) + नष्ट (खोया हुआ, अनर्हित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजातनष्टःजातनष्टौजातनष्टाः
द्वितीयाजातनष्टम्जातनष्टौजातनष्टान्
तृतीयाजातनष्टेनजातनष्टाभ्याम्जातनष्टैः
चतुर्थीजातनष्टायजातनष्टाभ्याम्जातनष्टेभ्यः
पञ्चमीजातनष्टात् / जातनष्टाद्जातनष्टाभ्याम्जातनष्टेभ्यः
षष्ठीजातनष्टस्यजातनष्टयोःजातनष्टानाम्
सप्तमीजातनष्टेजातनष्टयोःजातनष्टेषु
सम्बोधनहे जातनष्टहे जातनष्टौहे जातनष्टाः

अर्थ: जात (भेद, प्रकार) + नष्ट (खोया हुआ, अनर्हित)
English: (no sooner) appeared (than) disappeared, Bhartṛ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जातनष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

जात (भेद, प्रकार) + नष्ट (खोया हुआ, अनर्हित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजातनष्टम्जातनष्टेजातनष्टानि
द्वितीयाजातनष्टम्जातनष्टेजातनष्टानि
तृतीयाजातनष्टेनजातनष्टाभ्याम्जातनष्टैः
चतुर्थीजातनष्टायजातनष्टाभ्याम्जातनष्टेभ्यः
पञ्चमीजातनष्टात् / जातनष्टाद्जातनष्टाभ्याम्जातनष्टेभ्यः
षष्ठीजातनष्टस्यजातनष्टयोःजातनष्टानाम्
सप्तमीजातनष्टेजातनष्टयोःजातनष्टेषु
सम्बोधनहे जातनष्टहे जातनष्टेहे जातनष्टानि

अर्थ: जात (भेद, प्रकार) + नष्ट (खोया हुआ, अनर्हित)
English: (no sooner) appeared (than) disappeared, Bhartṛ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें