🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:21:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जानु (पुंलिङ्ग)

घुटना

🔎 आपका लिखा रूप जानो = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजानुःजानूजानवः
द्वितीयाजानुम्जानूजानून्
तृतीयाजानुनाजानुभ्याम्जानुभिः
चतुर्थीजानवेजानुभ्याम्जानुभ्यः
पञ्चमीजानोःजानुभ्याम्जानुभ्यः
षष्ठीजानोःजान्वोःजानूनाम्
सप्तमीजानौजान्वोःजानुषु
सम्बोधनहे जानोहे जानूहे जानवः

अर्थ: घुटना
संस्कृत: जानूरुसन्धिः · पर्याय: ऊरुपर्वन्, अष्टीवत्

📚 अमरकोश में:
• घुटना (२.६.७३) — पर्याय: ऊरुपर्व, अष्ठीवत्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जानु (नपुंसकलिङ्ग)

घुटना

🔎 आपका लिखा रूप जानो = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजानुजानुनीजानूनि
द्वितीयाजानुजानुनीजानूनि
तृतीयाजानुनाजानुभ्याम्जानुभिः
चतुर्थीजानुने / जानवेजानुभ्याम्जानुभ्यः
पञ्चमीजानुनः / जानोःजानुभ्याम्जानुभ्यः
षष्ठीजानुनः / जानोःजानुनोः / जान्वोःजानूनाम्
सप्तमीजानुनि / जानौजानुनोः / जान्वोःजानुषु
सम्बोधनहे जानु / हे जानोहे जानुनीहे जानूनि

अर्थ: घुटना
संस्कृत: ऊरुजङ्घयोः मध्यभागः, जानूरुसन्धिः · पर्याय: ऊरुपर्वन्, अष्टीवत्

📚 अमरकोश में:
• घुटना (२.६.७३) — पर्याय: ऊरुपर्व, अष्ठीवत्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें