🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:10:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जामि (स्त्रीलिङ्ग)

बहन,

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजामिःजामीजामयः
द्वितीयाजामिम्जामीजामीः
तृतीयाजाम्याजामिभ्याम्जामिभिः
चतुर्थीजामये / जाम्यैजामिभ्याम्जामिभ्यः
पञ्चमीजामेः / जाम्याःजामिभ्याम्जामिभ्यः
षष्ठीजामेः / जाम्याःजाम्योःजामीनाम्
सप्तमीजामौ / जाम्याम्जाम्योःजामिषु
सम्बोधनहे जामेहे जामीहे जामयः

अर्थ: बहन,
संस्कृत: पर्याय: भगिनी, स्वसृ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जामि (पुंलिङ्ग)

बहन,

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजामिःजामीजामयः
द्वितीयाजामिम्जामीजामीन्
तृतीयाजामिनाजामिभ्याम्जामिभिः
चतुर्थीजामयेजामिभ्याम्जामिभ्यः
पञ्चमीजामेःजामिभ्याम्जामिभ्यः
षष्ठीजामेःजाम्योःजामीनाम्
सप्तमीजामौजाम्योःजामिषु
सम्बोधनहे जामेहे जामीहे जामयः

अर्थ: बहन,
संस्कृत: पर्याय: भगिनी, स्वसृ
English: related like brother and sister, (f. with [RV. i, iii, ix] or without स्व॑सृ) a sister, (rarely m.) a brother,

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जामि (नपुंसकलिङ्ग)

बहन,

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजामिजामिनीजामीनि
द्वितीयाजामिजामिनीजामीनि
तृतीयाजामिनाजामिभ्याम्जामिभिः
चतुर्थीजामिने / जामयेजामिभ्याम्जामिभ्यः
पञ्चमीजामिनः / जामेःजामिभ्याम्जामिभ्यः
षष्ठीजामिनः / जामेःजामिनोः / जाम्योःजामीनाम्
सप्तमीजामिनि / जामौजामिनोः / जाम्योःजामिषु
सम्बोधनहे जामि / हे जामेहे जामिनीहे जामीनि

अर्थ: बहन,
संस्कृत: पर्याय: भगिनी, स्वसृ
English: related like brother and sister, (f. with [RV. i, iii, ix] or without स्व॑सृ) a sister, (rarely m.) a brother,

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें