🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:45:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जारद्गव (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजारद्गवःजारद्गवौजारद्गवाः
द्वितीयाजारद्गवम्जारद्गवौजारद्गवान्
तृतीयाजारद्गवेनजारद्गवाभ्याम्जारद्गवैः
चतुर्थीजारद्गवायजारद्गवाभ्याम्जारद्गवेभ्यः
पञ्चमीजारद्गवात् / जारद्गवाद्जारद्गवाभ्याम्जारद्गवेभ्यः
षष्ठीजारद्गवस्यजारद्गवयोःजारद्गवानाम्
सप्तमीजारद्गवेजारद्गवयोःजारद्गवेषु
सम्बोधनहे जारद्गवहे जारद्गवौहे जारद्गवाः

अर्थ: —
English: with वीथि = जरद्गव-व्°, VarBṛS. ix, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जारद्गव (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजारद्गवम्जारद्गवेजारद्गवानि
द्वितीयाजारद्गवम्जारद्गवेजारद्गवानि
तृतीयाजारद्गवेनजारद्गवाभ्याम्जारद्गवैः
चतुर्थीजारद्गवायजारद्गवाभ्याम्जारद्गवेभ्यः
पञ्चमीजारद्गवात् / जारद्गवाद्जारद्गवाभ्याम्जारद्गवेभ्यः
षष्ठीजारद्गवस्यजारद्गवयोःजारद्गवानाम्
सप्तमीजारद्गवेजारद्गवयोःजारद्गवेषु
सम्बोधनहे जारद्गवहे जारद्गवेहे जारद्गवानि

अर्थ: —
English: with वीथि = जरद्गव-व्°, VarBṛS. ix, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें