🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:46:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जारद्वय (नपुंसकलिङ्ग)

जार (उपपति, प्रेमी) + द्वय (दो अवयव होनेवाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजारद्वयम्जारद्वयेजारद्वयानि
द्वितीयाजारद्वयम्जारद्वयेजारद्वयानि
तृतीयाजारद्वयेनजारद्वयाभ्याम्जारद्वयैः
चतुर्थीजारद्वयायजारद्वयाभ्याम्जारद्वयेभ्यः
पञ्चमीजारद्वयात् / जारद्वयाद्जारद्वयाभ्याम्जारद्वयेभ्यः
षष्ठीजारद्वयस्यजारद्वययोःजारद्वयानाम्
सप्तमीजारद्वयेजारद्वययोःजारद्वयेषु
सम्बोधनहे जारद्वयहे जारद्वयेहे जारद्वयानि

अर्थ: जार (उपपति, प्रेमी) + द्वय (दो अवयव होनेवाला)
English: a couple of paramours.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें