🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:59:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जिगत्नु (पुंलिङ्ग)

प्राण, जीवन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजिगत्नुःजिगत्नूजिगत्नवः
द्वितीयाजिगत्नुम्जिगत्नूजिगत्नून्
तृतीयाजिगत्नुनाजिगत्नुभ्याम्जिगत्नुभिः
चतुर्थीजिगत्नवेजिगत्नुभ्याम्जिगत्नुभ्यः
पञ्चमीजिगत्नोःजिगत्नुभ्याम्जिगत्नुभ्यः
षष्ठीजिगत्नोःजिगत्न्वोःजिगत्नूनाम्
सप्तमीजिगत्नौजिगत्न्वोःजिगत्नुषु
सम्बोधनहे जिगत्नोहे जिगत्नूहे जिगत्नवः

अर्थ: प्राण, जीवन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जिगत्नु (नपुंसकलिङ्ग)

प्राण, जीवन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजिगत्नुजिगत्नुनीजिगत्नूनि
द्वितीयाजिगत्नुजिगत्नुनीजिगत्नूनि
तृतीयाजिगत्नुनाजिगत्नुभ्याम्जिगत्नुभिः
चतुर्थीजिगत्नुने / जिगत्नवेजिगत्नुभ्याम्जिगत्नुभ्यः
पञ्चमीजिगत्नुनः / जिगत्नोःजिगत्नुभ्याम्जिगत्नुभ्यः
षष्ठीजिगत्नुनः / जिगत्नोःजिगत्नुनोः / जिगत्न्वोःजिगत्नूनाम्
सप्तमीजिगत्नुनि / जिगत्नौजिगत्नुनोः / जिगत्न्वोःजिगत्नुषु
सम्बोधनहे जिगत्नु / हे जिगत्नोहे जिगत्नुनीहे जिगत्नूनि

अर्थ: प्राण, जीवन
English: (√ गम् redupl.) going quickly, fleet, RV. vii, lx f.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬