🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:31:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जिघत्नु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजिघत्नुःजिघत्नूजिघत्नवः
द्वितीयाजिघत्नुम्जिघत्नूजिघत्नून्
तृतीयाजिघत्नुनाजिघत्नुभ्याम्जिघत्नुभिः
चतुर्थीजिघत्नवेजिघत्नुभ्याम्जिघत्नुभ्यः
पञ्चमीजिघत्नोःजिघत्नुभ्याम्जिघत्नुभ्यः
षष्ठीजिघत्नोःजिघत्न्वोःजिघत्नूनाम्
सप्तमीजिघत्नौजिघत्न्वोःजिघत्नुषु
सम्बोधनहे जिघत्नोहे जिघत्नूहे जिघत्नवः

अर्थ: —
English: (√ हन् redupl.) endeavouring to hurt, ii, 30, 9.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जिघत्नु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजिघत्नुजिघत्नुनीजिघत्नूनि
द्वितीयाजिघत्नुजिघत्नुनीजिघत्नूनि
तृतीयाजिघत्नुनाजिघत्नुभ्याम्जिघत्नुभिः
चतुर्थीजिघत्नुने / जिघत्नवेजिघत्नुभ्याम्जिघत्नुभ्यः
पञ्चमीजिघत्नुनः / जिघत्नोःजिघत्नुभ्याम्जिघत्नुभ्यः
षष्ठीजिघत्नुनः / जिघत्नोःजिघत्नुनोः / जिघत्न्वोःजिघत्नूनाम्
सप्तमीजिघत्नुनि / जिघत्नौजिघत्नुनोः / जिघत्न्वोःजिघत्नुषु
सम्बोधनहे जिघत्नु / हे जिघत्नोहे जिघत्नुनीहे जिघत्नूनि

अर्थ: —
English: (√ हन् redupl.) endeavouring to hurt, ii, 30, 9.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬