🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:54:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जितारि (पुंलिङ्ग)

जिसने अपने शत्रुओं पर विजय प्राप्त कर ली है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजितारिःजितारीजितारयः
द्वितीयाजितारिम्जितारीजितारीन्
तृतीयाजितारिणाजितारिभ्याम्जितारिभिः
चतुर्थीजितारयेजितारिभ्याम्जितारिभ्यः
पञ्चमीजितारेःजितारिभ्याम्जितारिभ्यः
षष्ठीजितारेःजितार्योःजितारीणाम्
सप्तमीजितारौजितार्योःजितारिषु
सम्बोधनहे जितारेहे जितारीहे जितारयः

अर्थ: जिसने अपने शत्रुओं पर विजय प्राप्त कर ली है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जितारि (स्त्रीलिङ्ग)

जिसने अपने शत्रुओं पर विजय प्राप्त कर ली है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजितारिःजितारीजितारयः
द्वितीयाजितारिम्जितारीजितारीः
तृतीयाजितार्याजितारिभ्याम्जितारिभिः
चतुर्थीजितारये / जितार्यैजितारिभ्याम्जितारिभ्यः
पञ्चमीजितारेः / जितार्याःजितारिभ्याम्जितारिभ्यः
षष्ठीजितारेः / जितार्याःजितार्योःजितारीणाम्
सप्तमीजितारौ / जितार्याम्जितार्योःजितारिषु
सम्बोधनहे जितारेहे जितारीहे जितारयः

अर्थ: जिसने अपने शत्रुओं पर विजय प्राप्त कर ली है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जितारि (नपुंसकलिङ्ग)

जिसने अपने शत्रुओं पर विजय प्राप्त कर ली है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजितारिजितारिणीजितारीणि
द्वितीयाजितारिजितारिणीजितारीणि
तृतीयाजितारिणाजितारिभ्याम्जितारिभिः
चतुर्थीजितारिणेजितारिभ्याम्जितारिभ्यः
पञ्चमीजितारिणःजितारिभ्याम्जितारिभ्यः
षष्ठीजितारिणःजितारिणोःजितारीणाम्
सप्तमीजितारिणिजितारिणोःजितारिषु
सम्बोधनहे जितारि / हे जितारेहे जितारिणीहे जितारीणि

अर्थ: जिसने अपने शत्रुओं पर विजय प्राप्त कर ली है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें