🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:55:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जित्वन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजित्वाजित्वानौजित्वानः
द्वितीयाजित्वानम्जित्वानौजित्वनः
तृतीयाजित्वनाजित्वभ्याम्जित्वभिः
चतुर्थीजित्वनेजित्वभ्याम्जित्वभ्यः
पञ्चमीजित्वनःजित्वभ्याम्जित्वभ्यः
षष्ठीजित्वनःजित्वनोःजित्वनाम्
सप्तमीजित्वनिजित्वनोःजित्वसु
सम्बोधनहे जित्वन्हे जित्वानौहे जित्वानः

अर्थ: —
English: victorious (cf. स-जि॑त्वन्), Uṇ. iv, 113/114

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जित्वन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजित्वजित्वनीजित्वानि
द्वितीयाजित्वजित्वनीजित्वानि
तृतीयाजित्वनाजित्वभ्याम्जित्वभिः
चतुर्थीजित्वनेजित्वभ्याम्जित्वभ्यः
पञ्चमीजित्वनःजित्वभ्याम्जित्वभ्यः
षष्ठीजित्वनःजित्वनोःजित्वनाम्
सप्तमीजित्वनिजित्वनोःजित्वसु
सम्बोधनहे जित्वन् / हे जित्वहे जित्वनीहे जित्वानि

अर्थ: —
English: victorious (cf. स-जि॑त्वन्), Uṇ. iv, 113/114

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬