🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:18:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जित्वरी (स्त्रीलिङ्ग)

जित् (जीतने वाला, परास्त करने वाला) + वरी (सूर्य की पत्नी छाया)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजित्वरीजित्वर्यौजित्वर्यः
द्वितीयाजित्वरीम्जित्वर्यौजित्वरीः
तृतीयाजित्वर्याजित्वरीभ्याम्जित्वरीभिः
चतुर्थीजित्वर्यैजित्वरीभ्याम्जित्वरीभ्यः
पञ्चमीजित्वर्याःजित्वरीभ्याम्जित्वरीभ्यः
षष्ठीजित्वर्याःजित्वर्योःजित्वरीणाम्
सप्तमीजित्वर्याम्जित्वर्योःजित्वरीषु
सम्बोधनहे जित्वरिहे जित्वर्यौहे जित्वर्यः

अर्थ: जित् (जीतने वाला, परास्त करने वाला) + वरी (सूर्य की पत्नी छाया)
English: ‘Victrix’, the city of Benares, Pāṇ. iv, 3, 84; Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें