🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:09:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जिनधर्म (पुंलिङ्ग)

जिन (विजयी, विजेता) + धर्म (कर्तव्व, जाति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजिनधर्मःजिनधर्मौजिनधर्माः
द्वितीयाजिनधर्मम्जिनधर्मौजिनधर्मान्
तृतीयाजिनधर्मेणजिनधर्माभ्याम्जिनधर्मैः
चतुर्थीजिनधर्मायजिनधर्माभ्याम्जिनधर्मेभ्यः
पञ्चमीजिनधर्मात् / जिनधर्माद्जिनधर्माभ्याम्जिनधर्मेभ्यः
षष्ठीजिनधर्मस्यजिनधर्मयोःजिनधर्माणाम्
सप्तमीजिनधर्मेजिनधर्मयोःजिनधर्मेषु
सम्बोधनहे जिनधर्महे जिनधर्मौहे जिनधर्माः

अर्थ: जिन (विजयी, विजेता) + धर्म (कर्तव्व, जाति)
English: the doctrine of Jina (Mahā-vīra), MatsyaP. xxiv, 47; HYog. iii, 139

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬