🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:06:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जीराश्व (पुंलिङ्ग)

जीर (जीरा) + अश्व (घोड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजीराश्वःजीराश्वौजीराश्वाः
द्वितीयाजीराश्वम्जीराश्वौजीराश्वान्
तृतीयाजीराश्वेनजीराश्वाभ्याम्जीराश्वैः
चतुर्थीजीराश्वायजीराश्वाभ्याम्जीराश्वेभ्यः
पञ्चमीजीराश्वात् / जीराश्वाद्जीराश्वाभ्याम्जीराश्वेभ्यः
षष्ठीजीराश्वस्यजीराश्वयोःजीराश्वानाम्
सप्तमीजीराश्वेजीराश्वयोःजीराश्वेषु
सम्बोधनहे जीराश्वहे जीराश्वौहे जीराश्वाः

अर्थ: जीर (जीरा) + अश्व (घोड़ा)
English: having lively or fleet horses, i,119; 141; 157; ii, 4, 2.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जीराश्व (नपुंसकलिङ्ग)

जीर (जीरा) + अश्व (घोड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजीराश्वम्जीराश्वेजीराश्वानि
द्वितीयाजीराश्वम्जीराश्वेजीराश्वानि
तृतीयाजीराश्वेनजीराश्वाभ्याम्जीराश्वैः
चतुर्थीजीराश्वायजीराश्वाभ्याम्जीराश्वेभ्यः
पञ्चमीजीराश्वात् / जीराश्वाद्जीराश्वाभ्याम्जीराश्वेभ्यः
षष्ठीजीराश्वस्यजीराश्वयोःजीराश्वानाम्
सप्तमीजीराश्वेजीराश्वयोःजीराश्वेषु
सम्बोधनहे जीराश्वहे जीराश्वेहे जीराश्वानि

अर्थ: जीर (जीरा) + अश्व (घोड़ा)
English: having lively or fleet horses, i,119; 141; 157; ii, 4, 2.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें