🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:06:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जीवन्ति (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजीवन्तिःजीवन्तीजीवन्तयः
द्वितीयाजीवन्तिम्जीवन्तीजीवन्तीन्
तृतीयाजीवन्तिनाजीवन्तिभ्याम्जीवन्तिभिः
चतुर्थीजीवन्तयेजीवन्तिभ्याम्जीवन्तिभ्यः
पञ्चमीजीवन्तेःजीवन्तिभ्याम्जीवन्तिभ्यः
षष्ठीजीवन्तेःजीवन्त्योःजीवन्तीनाम्
सप्तमीजीवन्तौजीवन्त्योःजीवन्तिषु
सम्बोधनहे जीवन्तेहे जीवन्तीहे जीवन्तयः

अर्थ: —
English: N. of a man and (pl.) his descendants, Pravar. i, 1

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जीवन्ती (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप जीवन्ति = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजीवन्तीजीवन्त्यौजीवन्त्यः
द्वितीयाजीवन्तीम्जीवन्त्यौजीवन्तीः
तृतीयाजीवन्त्याजीवन्तीभ्याम्जीवन्तीभिः
चतुर्थीजीवन्त्यैजीवन्तीभ्याम्जीवन्तीभ्यः
पञ्चमीजीवन्त्याःजीवन्तीभ्याम्जीवन्तीभ्यः
षष्ठीजीवन्त्याःजीवन्त्योःजीवन्तीनाम्
सप्तमीजीवन्त्याम्जीवन्त्योःजीवन्तीषु
सम्बोधनहे जीवन्तिहे जीवन्त्यौहे जीवन्त्यः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: जीवनी, जीवा, जीवनीया, मधुस्रवा

📚 अमरकोश में:
• जीवन्ती के नाम (२.४.१४२) — पर्याय: जीवनी, जीवा, जीवनीया, मधुस्रवा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬