🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:10:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जीवा (स्त्रीलिङ्ग)

जीवित, विद्यमान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजीवाजीवेजीवाः
द्वितीयाजीवाम्जीवेजीवाः
तृतीयाजीवयाजीवाभ्याम्जीवाभिः
चतुर्थीजीवायैजीवाभ्याम्जीवाभ्यः
पञ्चमीजीवायाःजीवाभ्याम्जीवाभ्यः
षष्ठीजीवायाःजीवयोःजीवानाम्
सप्तमीजीवायाम्जीवयोःजीवासु
सम्बोधनहे जीवेहे जीवेहे जीवाः

अर्थ: जीवित, विद्यमान
संस्कृत: पर्याय: जीवन्ती, जीवनी, जीवनीया, मधुस्रवा

📚 अमरकोश में:
• जीवन्ती के नाम (२.४.१४२) — पर्याय: जीवन्ती, जीवनी, जीवनीया, मधुस्रवा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें