🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:38:05 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जोषयितृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजोषयिताजोषयितारौजोषयितारः
द्वितीयाजोषयितारम्जोषयितारौजोषयितॄन्
तृतीयाजोषयित्राजोषयितृभ्याम्जोषयितृभिः
चतुर्थीजोषयित्रेजोषयितृभ्याम्जोषयितृभ्यः
पञ्चमीजोषयितुःजोषयितृभ्याम्जोषयितृभ्यः
षष्ठीजोषयितुःजोषयित्रोःजोषयितॄणाम्
सप्तमीजोषयितरिजोषयित्रोःजोषयितृषु
सम्बोधनहे जोषयितःहे जोषयितारौहे जोषयितारः

अर्थ: —
English: = जोष्टृ॑, ŚBr. ix, 2, 3, 10 (superl. -तम), Nir. ix, 41f.(f(°ट्री). ).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जोषयितृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजोषयितृजोषयितृणीजोषयितॄणि
द्वितीयाजोषयितृजोषयितृणीजोषयितॄणि
तृतीयाजोषयितृणा / जोषयित्राजोषयितृभ्याम्जोषयितृभिः
चतुर्थीजोषयितृणे / जोषयित्रेजोषयितृभ्याम्जोषयितृभ्यः
पञ्चमीजोषयितृणः / जोषयितुःजोषयितृभ्याम्जोषयितृभ्यः
षष्ठीजोषयितृणः / जोषयितुःजोषयितृणोः / जोषयित्रोःजोषयितॄणाम्
सप्तमीजोषयितृणि / जोषयितरिजोषयितृणोः / जोषयित्रोःजोषयितृषु
सम्बोधनहे जोषयितृ / हे जोषयितःहे जोषयितृणीहे जोषयितॄणि

अर्थ: —
English: = जोष्टृ॑, ŚBr. ix, 2, 3, 10 (superl. -तम), Nir. ix, 41f.(f(°ट्री). ).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬