🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:37:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ज्ञप्त (पुंलिङ्ग)

जताया गया, संसूचित, स्पष्ट किया गया, सिखाया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्ञप्तःज्ञप्तौज्ञप्ताः
द्वितीयाज्ञप्तम्ज्ञप्तौज्ञप्तान्
तृतीयाज्ञप्तेनज्ञप्ताभ्याम्ज्ञप्तैः
चतुर्थीज्ञप्तायज्ञप्ताभ्याम्ज्ञप्तेभ्यः
पञ्चमीज्ञप्तात् / ज्ञप्ताद्ज्ञप्ताभ्याम्ज्ञप्तेभ्यः
षष्ठीज्ञप्तस्यज्ञप्तयोःज्ञप्तानाम्
सप्तमीज्ञप्तेज्ञप्तयोःज्ञप्तेषु
सम्बोधनहे ज्ञप्तहे ज्ञप्तौहे ज्ञप्ताः

अर्थ: जताया गया, संसूचित, स्पष्ट किया गया, सिखाया गया
संस्कृत: पर्याय: ज्ञपित

📚 अमरकोश में:
• बताया/जताया हुआ (३.१.९७) — पर्याय: ज्ञपित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ज्ञप्त (नपुंसकलिङ्ग)

जताया गया, संसूचित, स्पष्ट किया गया, सिखाया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्ञप्तम्ज्ञप्तेज्ञप्तानि
द्वितीयाज्ञप्तम्ज्ञप्तेज्ञप्तानि
तृतीयाज्ञप्तेनज्ञप्ताभ्याम्ज्ञप्तैः
चतुर्थीज्ञप्तायज्ञप्ताभ्याम्ज्ञप्तेभ्यः
पञ्चमीज्ञप्तात् / ज्ञप्ताद्ज्ञप्ताभ्याम्ज्ञप्तेभ्यः
षष्ठीज्ञप्तस्यज्ञप्तयोःज्ञप्तानाम्
सप्तमीज्ञप्तेज्ञप्तयोःज्ञप्तेषु
सम्बोधनहे ज्ञप्तहे ज्ञप्तेहे ज्ञप्तानि

अर्थ: जताया गया, संसूचित, स्पष्ट किया गया, सिखाया गया
संस्कृत: पर्याय: ज्ञपित

📚 अमरकोश में:
• बताया/जताया हुआ (३.१.९७) — पर्याय: ज्ञपित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें