🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:13:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ज्ञातव्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्ञातव्यःज्ञातव्यौज्ञातव्याः
द्वितीयाज्ञातव्यम्ज्ञातव्यौज्ञातव्यान्
तृतीयाज्ञातव्येनज्ञातव्याभ्याम्ज्ञातव्यैः
चतुर्थीज्ञातव्यायज्ञातव्याभ्याम्ज्ञातव्येभ्यः
पञ्चमीज्ञातव्यात् / ज्ञातव्याद्ज्ञातव्याभ्याम्ज्ञातव्येभ्यः
षष्ठीज्ञातव्यस्यज्ञातव्ययोःज्ञातव्यानाम्
सप्तमीज्ञातव्येज्ञातव्ययोःज्ञातव्येषु
सम्बोधनहे ज्ञातव्यहे ज्ञातव्यौहे ज्ञातव्याः

अर्थ: —
English: to be known or understood or investigated or inquired after, MBh.; Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ज्ञातव्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्ञातव्यम्ज्ञातव्येज्ञातव्यानि
द्वितीयाज्ञातव्यम्ज्ञातव्येज्ञातव्यानि
तृतीयाज्ञातव्येनज्ञातव्याभ्याम्ज्ञातव्यैः
चतुर्थीज्ञातव्यायज्ञातव्याभ्याम्ज्ञातव्येभ्यः
पञ्चमीज्ञातव्यात् / ज्ञातव्याद्ज्ञातव्याभ्याम्ज्ञातव्येभ्यः
षष्ठीज्ञातव्यस्यज्ञातव्ययोःज्ञातव्यानाम्
सप्तमीज्ञातव्येज्ञातव्ययोःज्ञातव्येषु
सम्बोधनहे ज्ञातव्यहे ज्ञातव्येहे ज्ञातव्यानि

अर्थ: —
English: to be known or understood or investigated or inquired after, MBh.; Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें