🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:42:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ज्ञाता (स्त्रीलिङ्ग)

जाना हुआ, निश्चय किया हुआ, समझा हुआ, सीखा हुआ, समवधारित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्ञाताज्ञातेज्ञाताः
द्वितीयाज्ञाताम्ज्ञातेज्ञाताः
तृतीयाज्ञातयाज्ञाताभ्याम्ज्ञाताभिः
चतुर्थीज्ञातायैज्ञाताभ्याम्ज्ञाताभ्यः
पञ्चमीज्ञातायाःज्ञाताभ्याम्ज्ञाताभ्यः
षष्ठीज्ञातायाःज्ञातयोःज्ञातानाम्
सप्तमीज्ञातायाम्ज्ञातयोःज्ञातासु
सम्बोधनहे ज्ञातेहे ज्ञातेहे ज्ञाताः

अर्थ: जाना हुआ, निश्चय किया हुआ, समझा हुआ, सीखा हुआ, समवधारित

📚 अमरकोश में:
• जानने वाला (३.१.३०) — पर्याय: विदुर, विन्दु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें