🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:01:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ज्यानि (स्त्रीलिङ्ग)

बूढ़ापा, क्षय,

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्यानिःज्यानीज्यानयः
द्वितीयाज्यानिम्ज्यानीज्यानीः
तृतीयाज्यान्याज्यानिभ्याम्ज्यानिभिः
चतुर्थीज्यानये / ज्यान्यैज्यानिभ्याम्ज्यानिभ्यः
पञ्चमीज्यानेः / ज्यान्याःज्यानिभ्याम्ज्यानिभ्यः
षष्ठीज्यानेः / ज्यान्याःज्यान्योःज्यानीनाम्
सप्तमीज्यानौ / ज्यान्याम्ज्यान्योःज्यानिषु
सम्बोधनहे ज्यानेहे ज्यानीहे ज्यानयः

अर्थ: बूढ़ापा, क्षय,
संस्कृत: पर्याय: जीर्ण

📚 अमरकोश में:
• बुढ़ापा/क्षीणता (३.२.९) — पर्याय: जीर्णि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें