🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:43:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ज्येष्ठ (पुंलिङ्ग)

आयु में सबसे बड़ा, जेठा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्येष्ठःज्येष्ठौज्येष्ठाः
द्वितीयाज्येष्ठम्ज्येष्ठौज्येष्ठान्
तृतीयाज्येष्ठेनज्येष्ठाभ्याम्ज्येष्ठैः
चतुर्थीज्येष्ठायज्येष्ठाभ्याम्ज्येष्ठेभ्यः
पञ्चमीज्येष्ठात् / ज्येष्ठाद्ज्येष्ठाभ्याम्ज्येष्ठेभ्यः
षष्ठीज्येष्ठस्यज्येष्ठयोःज्येष्ठानाम्
सप्तमीज्येष्ठेज्येष्ठयोःज्येष्ठेषु
सम्बोधनहे ज्येष्ठहे ज्येष्ठौहे ज्येष्ठाः

अर्थ: आयु में सबसे बड़ा, जेठा
संस्कृत: पर्याय: शुक्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ज्येष्ठ (नपुंसकलिङ्ग)

आयु में सबसे बड़ा, जेठा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्येष्ठम्ज्येष्ठेज्येष्ठानि
द्वितीयाज्येष्ठम्ज्येष्ठेज्येष्ठानि
तृतीयाज्येष्ठेनज्येष्ठाभ्याम्ज्येष्ठैः
चतुर्थीज्येष्ठायज्येष्ठाभ्याम्ज्येष्ठेभ्यः
पञ्चमीज्येष्ठात् / ज्येष्ठाद्ज्येष्ठाभ्याम्ज्येष्ठेभ्यः
षष्ठीज्येष्ठस्यज्येष्ठयोःज्येष्ठानाम्
सप्तमीज्येष्ठेज्येष्ठयोःज्येष्ठेषु
सम्बोधनहे ज्येष्ठहे ज्येष्ठेहे ज्येष्ठानि

अर्थ: आयु में सबसे बड़ा, जेठा
संस्कृत: पर्याय: शुक्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें