🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:14:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ज्वरघ्न (पुंलिङ्ग)

ज्वर (आत्मा का बुखार, मानसिकपीड़ा) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्वरघ्नःज्वरघ्नौज्वरघ्नाः
द्वितीयाज्वरघ्नम्ज्वरघ्नौज्वरघ्नान्
तृतीयाज्वरघ्नेनज्वरघ्नाभ्याम्ज्वरघ्नैः
चतुर्थीज्वरघ्नायज्वरघ्नाभ्याम्ज्वरघ्नेभ्यः
पञ्चमीज्वरघ्नात् / ज्वरघ्नाद्ज्वरघ्नाभ्याम्ज्वरघ्नेभ्यः
षष्ठीज्वरघ्नस्यज्वरघ्नयोःज्वरघ्नानाम्
सप्तमीज्वरघ्नेज्वरघ्नयोःज्वरघ्नेषु
सम्बोधनहे ज्वरघ्नहे ज्वरघ्नौहे ज्वरघ्नाः

अर्थ: ज्वर (आत्मा का बुखार, मानसिकपीड़ा) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: febrifuge, Car. vi, 3; Suśr. vi

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ज्वरघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

ज्वर (आत्मा का बुखार, मानसिकपीड़ा) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाज्वरघ्नम्ज्वरघ्नेज्वरघ्नानि
द्वितीयाज्वरघ्नम्ज्वरघ्नेज्वरघ्नानि
तृतीयाज्वरघ्नेनज्वरघ्नाभ्याम्ज्वरघ्नैः
चतुर्थीज्वरघ्नायज्वरघ्नाभ्याम्ज्वरघ्नेभ्यः
पञ्चमीज्वरघ्नात् / ज्वरघ्नाद्ज्वरघ्नाभ्याम्ज्वरघ्नेभ्यः
षष्ठीज्वरघ्नस्यज्वरघ्नयोःज्वरघ्नानाम्
सप्तमीज्वरघ्नेज्वरघ्नयोःज्वरघ्नेषु
सम्बोधनहे ज्वरघ्नहे ज्वरघ्नेहे ज्वरघ्नानि

अर्थ: ज्वर (आत्मा का बुखार, मानसिकपीड़ा) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: febrifuge, Car. vi, 3; Suśr. vi

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें